Stormschade Bomen: Protocol en Registratie voor Gemeenten

De Nederlandse stormgeschiedenis toont een patroon: niet de frequentie stijgt, maar de impact. Volgroeide bomen in volledige bladstand fungeren als zeilen — zomerstormen zijn disproportioneel destructief.

Nederland telt gemiddeld 7 stormdagen per jaar, waarbij meer dan 5.000 bomen omwaaien of ernstig beschadigd raken. De economische schade loopt op tot 50-100 miljoen euro per storm. Helaas vallen er jaarlijks ook dodelijke slachtoffers door vallende bomen.

Recente stormen

• Storm Eunice (feb 2022) (2022): Top 3 zwaarste stormen in 50+ jaar. Alle 4 dodelijke slachtoffers door vallende bomen.
• Storm Poly (juli 2023) (2023): Eerste 'zeer zware storm' (code rood) in Nederlandse zomer. 5.000+ bomen landelijk.
• Storm Conall (nov 2024) (2024): €50 miljoen schade, vooral omgevallen bomen. 1 dodelijk slachtoffer.

Documentatie is je juridische verdedigingslinie. Zonder registratie kun je onmogelijk bewijzen dat je je zorgplicht bent nagekomen. Als er na een storm iets misgaat, draait alles om de vraag: wat kun je aantonen?

Per boom en per inspectie leg je vast wanneer de controle plaatsvond (datum én seizoen, want dat beïnvloedt de zichtbaarheid van gebreken), waar precies (specifieke boomlocatie met uniek nummer), en door wie (naam en functie of expertise van de inspecteur). Daarnaast registreer je welke inspectiemethode werd toegepast — VTA, visueel, of nader onderzoek — en wat de bevindingen waren: geconstateerde gebreken en risicostatus. Tot slot documenteer je de maatregelen (type interventie en urgentieniveau), de urgentie zelf (direct, binnen één maand, binnen één jaar, of binnen drie jaar) en de uitvoerdatum als bewijs dat het werk daadwerkelijk is uitgevoerd.

De beste bescherming tegen stormschade begint vóór de storm toeslaat. Door systematisch risicobomen te identificeren en preventief te handelen, beperk je zowel de schade als je aansprakelijkheidsrisico.

Sommige boomsoorten zijn van nature kwetsbaarder voor storm. Populieren hebben ondiepe beworteling en relatief zwak hout. Wilgen kampen met taksterfte en windworp, vooral nabij water. Beuken hebben ondiepe wortels, zeker op kleigrond, en zijn extra kwetsbaar in zomerstormen wanneer ze vol in blad staan. Essen zijn verzwakt door de essentaksterfte die Nederland al jaren teistert.

Naast soortgevoeligheid spelen locatiefactoren een rol. Een hoge grondwaterstand leidt tot ondiepe beworteling — de boom krijgt letterlijk geen grip. Wortelschade door bouwwerkzaamheden maakt bomen instabiel. Recent 'vrijgekomen' bomen die eerder beschut stonden door naburige bomen zijn plotseling blootgesteld aan wind. En bomen met verminderde vitaliteit of droogtestress hebben minder weerstand tegen extreme omstandigheden.

Bij acute gevaarsituaties kan noodkap noodzakelijk zijn. Anders dan bij reguliere kap is bij acuut gevaar geen omgevingsvergunning vereist — de veiligheid gaat voor. Autorisatie vindt plaats door de burgemeester op basis van artikel 172 van de Gemeentewet.

Het besluit kan dezelfde dag worden genomen en uitgevoerd. Belangrijk is om vóór de kap minimaal drie foto's te maken die het acute gevaar aantonen — dit is je bewijs achteraf. Let op: ook bij noodkap kan de herplantplicht nog steeds gelden, dus documenteer zorgvuldig welke boom is gekapt en waarom. Een goede registratie voorkomt discussies met vergunningverleners en beschermt tegen bezwaren van omwonenden.