QGIS of ArcGIS voor boombeheer? Vergelijk met IDA

Kun je bomen beheren in QGIS of ArcGIS

In een GIS leg je vast waar je bomen staan. Beheren is meer dan dat: een controleronde uitzetten, buiten laten invullen, beoordelen wat terugkomt, een maatregel laten uitvoeren en per boom bewaren wat er is vastgesteld. Dat proces zit niet in QGIS of ArcGIS. Je bouwt het er zelf in, of je gebruikt boombeheersoftware waarin het klaarstaat.

IDA Bomen is die software. Het proces rond de boom zit erin, van formulier tot goedkeuring, en de gegevens gaan in open formaten naar je GIS. Je GIS-team blijft analyseren en kaarten maken, met boomgegevens die op één plek worden bijgehouden. Je hoeft dus niet te kiezen tussen IDA en je GIS: IDA is de bron, het GIS rekent en tekent ermee.

Wat boombeheer vraagt dat een GIS niet heeft

Een GIS kent lagen, objecten en attributen. De begrippen hieronder kent het niet, totdat iemand ze erin bouwt. In IDA vormen ze de kern.

Een controle als formulier

Een boomveiligheidscontrole is geen rij attributen maar een formulier met regels: dit veld is verplicht, dat veld verschijnt pas bij een gebrek, deze keuzelijst volgt de klassen uit de sector.

Een ronde met voortgang

Welke bomen horen bij deze opdracht, wie doet ze, hoeveel zijn er af en welke wachten op iets, zoals een vergunning of het einde van het broedseizoen.

Veldwerk voor mensen zonder GIS-kennis

Een controleur of een ploeg van de aannemer moet bij de boom kunnen invullen, op een telefoon, zonder lagen en projecties te hoeven begrijpen. Bij QGIS en ArcGIS doe je dat met een aparte veldapp die je zelf inricht.

Beoordeling van wat binnenkomt

Een nieuwe boom of een gewijzigde waarde uit het veld komt eerst bij een beheerder langs. In een GIS staat een bewerking na het opslaan in de laag.

Een dossier per boom

Niet alleen de huidige attributen, maar per waarde ook wat er eerder stond, uit welke controle het komt, door wie en wanneer, met de foto's erbij.

Toegang per opdracht

Een aannemer die zijn eigen opdracht ziet en invult, zonder toegang tot de rest van je geodata.

Wat zo'n controle vastlegt, lees je in wat een boomveiligheidscontrole is. Waarom het dossier per boom ertoe doet, staat in het artikel over de zorgplicht voor bomen.

QGIS en ArcGIS naast IDA

Hoe spreadsheet, GIS en boombeheersoftware zich tot elkaar verhouden, staat in boombeheer software: wat het is en waar je op let.

Hoe IDA naast je GIS werkt

IDA is een gespecialiseerd boombeheerpakket dat in de browser draait, met de kaart als ingang van je bestand. De bomenlaag uit je GIS nemen wij van je over in het formaat dat hij heeft, of dat nu een shapefile of een GeoPackage is. Dat overzetten hoort bij de onboarding. Per project exporteer je naar shapefile en GeoJSON, in RD, en naar CSV en Excel. Dat zijn open formaten die QGIS en ArcGIS direct lezen. Werkt je GIS-team liever met GeoPackage, KML of DXF, dan leveren we dat ook. Voor een vaste koppeling is er een API om IDA te verbinden met je eigen systemen. Je GIS-team blijft dus analyseren met actuele boomgegevens.

Het proces rond de boom zit in IDA zelf. Controles en werk zet je uit als project, met een formulier dat je zelf aanpast en dat meedenkt: de controleur ziet de vragen die bij deze boom horen, en wat verplicht is kan hij niet overslaan. De standaardformulieren gebruiken de klassen uit de sector, volgens Handboek Bomen. Wie buiten werkt, gebruikt een webapp op telefoon of tablet, zonder installatie. Een aannemer krijgt toegang per project. Nieuwe bomen en afwijkingen beoordeel je in een wachtrij, en elke waarde van een boom kent zijn herkomst, met persoon en tijdstip. Meer daarover bij het boomdossier.

De kaart van IDA heeft de lagen die je bij boombeheer dagelijks nodig hebt: de luchtfoto van PDOK, ook in infrarood, kadastrale percelen, de hoogtekaart AHN, Natura 2000 en de bodemkaart. Gebieden teken je zelf als regio, en die gebruik je daarna in filters en grafieken.

Wat zelf bouwen in je GIS kost

Alles uit de tabel kun je in een GIS inrichten: formulieren op de laag, een aparte veldapp, een eigen historie per waarde in de database en een set rechten voor elke partij van buiten. Dat is een softwareproject, met een bouwer, een beheerder en een doorlooptijd.

Reken drie dingen mee als je het vergelijkt met een pakket dat klaarstaat. De uren van degene die het bouwt en het over vijf jaar nog onderhoudt. De bereidheid van boombeheerders en aannemers om in een GIS-omgeving te werken. En wat er gebeurt als de bouwer vertrekt: een zelfgebouwd proces staat zelden op papier. Met IDA begin je bij het beheer zelf, met formulieren volgens Handboek Bomen die je daarna aanpast aan je eigen werkwijze.

Wat in je GIS blijft

Een geografisch informatiesysteem is een gereedschapskist voor ruimtelijke gegevens. QGIS is gratis en open source, en omschrijft zichzelf als software om geo-informatie te maken, te bewerken, te visualiseren, te analyseren en te publiceren. ArcGIS is het commerciële platform van Esri. Dit werk hoort daar, en blijft daar als je IDA gebruikt:

• Ruimtelijke analyse. Welke bomen staan binnen tien meter van een geplande sleuf, hoeveel kroonoppervlak heeft elke wijk. Je rekent met een export uit IDA.
• Alle andere lagen. Riolering, kabels, bestemmingsplannen en eigen metingen legt het GIS over je bomen heen. De open kaartlagen van Nederlandse overheden komen van PDOK.
• Cartografie. Een kaart voor een raadsvoorstel of een bewonersavond, met legenda, schaal en noordpijl.

Zo werken IDA en je GIS samen

IDA is de bron voor alles over de boom, het GIS is de plek voor analyse en voor de kaart met alle andere objecten. Dat werkt met drie afspraken.

1. Eén bron per gegeven

   Boomgegevens wijzig je in IDA, nergens anders. Het GIS krijgt een kopie om mee te rekenen en te tekenen. Zo ontstaan er geen twee waarheden.

2. Een vast boomnummer en een vast stelsel

   Het unieke nummer van de boom gaat mee in elke export, zodat je de bomen in het GIS aan eigen tabellen kunt koppelen. Spreek het coördinatenstelsel af; in Nederland is dat meestal RD.

3. Een vast exportmoment

   Na elke afgeronde ronde, of elke maand: een export in een open formaat dat je GIS direct leest, zoals een shapefile. Wie een analyse maakt, weet dan van welke datum de bomen zijn.

Wil je zien hoe dat naast je eigen GIS past, neem dan je bomenlaag mee naar een demo.

Bekijk IDA met je eigen bomenlaag