Stormschade door bomen: wie is aansprakelijk en wat doe je?

Wie aansprakelijk is voor stormschade door een boom

De eigenaar van een boom is alleen aansprakelijk voor stormschade als hij zijn zorgplicht heeft geschonden. Dat is het geval als hij de boom niet of te weinig controleerde, of een gebrek kende en er niets mee deed. Waait een gecontroleerde boom zonder bekende gebreken om, dan draagt de benadeelde de schade zelf, meestal via de eigen verzekering.

Voor bomen geldt geen risicoaansprakelijkheid. De grondslag is artikel 6:162 van het Burgerlijk Wetboek, de onrechtmatige daad, en die vraagt om een verwijt. In de wandeling heet een storm dan overmacht. Juridisch is het preciezer om te zeggen dat er zonder schending van de zorgplicht geen onrechtmatige daad is. Hoe die zorgplicht in elkaar zit, lees je in het artikel over de zorgplicht voor bomen.

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden paste dit in 2020 toe op een gemeenteboom. In augustus 2017 viel in Hilversum bij een windsnelheid van 19 meter per seconde een zware tak van een esdoorn op een geparkeerde auto. De gemeente controleerde haar bomen eens per vier jaar, en jaarlijks bij verhoogde gevaarzetting. Deze boom was in juni 2015 door een boomspecialist gecontroleerd. De eigenaren van de auto konden niet onderbouwen dat de gemeente de boom vaker had moeten onderzoeken. De gemeente was niet aansprakelijk. IDA Bomen bewaart dat bewijs per boom: elke controle, met datum, controleur en uitkomst.

Wanneer het storm is

Dat hangt ervan af aan wie je het vraagt.

KNMI

Storm is windkracht 9 of meer: een gemiddelde windsnelheid van 75 tot 88 kilometer per uur, gemeten over een uur. Windkracht 10 is zware storm, windkracht 11 zeer zware storm.

Windstoten

Vanaf 75 kilometer per uur spreekt het KNMI van zware windstoten, boven 100 kilometer per uur van zeer zware windstoten.

Verzekeraars

Volgens de Consumentenbond spreken verzekeraars al van storm vanaf windkracht 7. Dat bepaalt of een polis stormschade dekt, niet wie aansprakelijk is.

Het KNMI waarschuwt met kleurcodes. Code geel voor windstoten geldt vanaf 75 kilometer per uur, code oranje vanaf 100 kilometer per uur; aan de kust liggen die grenzen in het winterhalfjaar op 90 en 120. Code rood is een weeralarm: extreem weer met grote gevolgen voor de samenleving. Bij code geel noemt het KNMI zelf al de kans op ongelukken door afbrekende takken, bij oranje en rood door omwaaiende bomen. De actuele uitleg staat bij het KNMI over windstoten en storm.

Het stormseizoen begint volgens het KNMI in september, en de zwaarste stormen vallen van oktober tot en met maart. Voor bomen is een zomerstorm, tussen april en september, minstens zo lastig. Bomen staan dan vol in blad, vangen veel wind en verliezen makkelijker takken, vooral als het ook hard regent. De tak in Hilversum brak in augustus.

Voor de storm: wat je vooraf regelt

Wat je bij een storm kunt laten zien, is wat je in de maanden ervoor hebt gedaan.

• Volg je risicobomen op vóór het stormseizoen. Elk advies uit een boomveiligheidscontrole dat nog openstaat, is na een storm je zwakke plek.
• Weet waar je attentiebomen en risicobomen staan, en welke daarvan langs hoofdroutes, scholen en drukke plekken staan. Daar ga je na een storm eerst kijken. In IDA kleur je de kaart op veiligheidsklasse en selecteer je de bomen langs een route met een getekend gebied.
• Spreek met je aannemer af wie wanneer uitrukt: bereikbaarheid buiten werktijd, wie opdracht geeft, en hoe het werk wordt vastgelegd. Zie samenwerken met een aannemer.
• Leg vast waar meldingen binnenkomen en wie ze beoordeelt. Een melding over een gevaarlijke boom die niemand heeft opgepakt, weegt later zwaar.
• Bepaal vooraf wat je doet bij code oranje en rood, bijvoorbeeld of je parken, begraafplaatsen of evenementen onder bomen sluit.

Tijdens de storm

Tijdens de storm gaat de veiligheid voor: die van weggebruikers, van je eigen mensen en van de mensen van de aannemer. Onder zwaaiende kronen wordt niet gecontroleerd en niet gezaagd, behalve waar de hulpdiensten erom vragen. Zet af wat gevaarlijk is en maak vrij wat vrij moet.

Eén ding kan wel meteen: bijhouden wat er binnenkomt. Noteer per melding het tijdstip, de plek en wat er aan de hand is, liefst met een foto. Na afloop is die lijst je werkvoorraad en het begin van je dossier.

Na de storm: controleren, opruimen, vastleggen

1. Veiligstellen

   Ruim op wat op wegen, paden en gebouwen ligt en zet af wat nog kan vallen: hangende takken, gescheurde gesteltakken, bomen die scheef zijn gaan staan.

2. Gericht controleren

   Loop eerst de drukke plekken na en de bomen die al als attentieboom of risicoboom bekendstonden. Kijk naar de kroon, en naar de grond rond de stamvoet: scheuren in de bodem of een opgetilde wortelkluit wijzen op een boom die los staat.

3. Vastleggen per boom

   Leg van elke omgewaaide of beschadigde boom vast: datum, plek, foto's, het soort schade (ontworteld, stambreuk, takbreuk), wat er zichtbaar was aan het breukvlak of de wortels, en wat ermee is gedaan.

4. Register bijwerken

   Haal verdwenen bomen uit het bestand, zet nieuwe gebreken bij de bomen die zijn blijven staan, en plan het herstelwerk en de herplant in. Een register dat na een storm niet is bijgewerkt, klopt bij de volgende controle niet meer.

Het breukvlak en de wortelkluit vertellen of de boom gezond was. Een foto daarvan moet je maken voordat de boom wordt afgevoerd, want achteraf kan het niet meer. In de veldapp van IDA maakt de ploeg die foto bij de boom, en staat hij daarna met datum in het dossier. Moet een boom met spoed weg, kijk dan welke noodregeling je eigen kapregels kennen en leg vast waarom het niet kon wachten.

Een schadeclaim afhandelen

Iemand met schade meldt die eerst bij de eigen verzekeraar. Stormschade aan een woning valt volgens de Consumentenbond onder de opstal- of inboedelverzekering. Schade aan een auto valt onder een beperkt-cascoverzekering of allrisk, niet onder alleen WA. Stelt de benadeelde of de verzekeraar daarna de gemeente aansprakelijk, dan moet die onderbouwen dat de gemeente tekort is geschoten.

Jouw antwoord is het dossier van die ene boom:

• het beleid: hoe vaak je deze bomen controleert, en waarom;
• de laatste controle: datum, controleur, veiligheidsklasse en gebreken;
• adviezen en wat ermee is gedaan, met datum;
• meldingen over deze boom en de afhandeling;
• de foto's en de vastlegging van na de storm.

Kun je dat binnen een dag overleggen, dan sta je sterk. IDA exporteert de tijdlijn van een boom als PDF, met foto's en goedgekeurde afwijkingen. Moet je het bij drie partijen bij elkaar zoeken, dan heb je los van de uitkomst al een probleem. Een compleet en actueel bestand is de basis; zie een bomenbestand in kaart brengen.

Hoe dat op de dag zelf gaat, van aansprakelijkstelling tot geëxporteerd dossier, lees je in het praktijkscenario over het boomdossier bij een schadeclaim.

Stormschade vastleggen in IDA

In IDA staan alle bomen op één kaart, en bij elke waarde staat de herkomst: uit welke controle hij komt, van wie en van wanneer. De PDF van de tijdlijn is het stuk dat je bij een claim overlegt.

Na een storm selecteer je op de kaart de getroffen bomen, met een getekend gebied, een straal rond een adres of een filter op veiligheidsklasse. Van die selectie maak je een project voor het opruimen of de nacontrole, en je geeft de aannemer toegang tot alleen dat project. Bomen die weg zijn, archiveer je in één handeling.

In het veld werkt de ploeg op telefoon of tablet, zonder iets te installeren. Per boom leggen ze het werk vast met foto's uit de camera en zetten ze een status. Ziet iemand een gebrek dat niet in het register staat, zoals een scheur of een aangetaste stamvoet, dan meldt hij een afwijking met verplichte bewijsfoto's. Die komt pas in het register nadat een beheerder hem heeft goedgekeurd.

Herplant loopt via het aanplantcentrum: je zet de nieuwe bomen als concept op de kaart, wijst ze toe aan een plantproject en laat in het veld bevestigen dat ze zijn geplant. Zo is over een jaar nog na te gaan welke bomen de storm heeft gekost en wat ervoor terugkwam.

Bekijk een boomdossier in een demo